00:01 [Müzik]
00:07 Sizin için bir şey araştırdım. Maymun ve
00:10 daktilo teorisini biliyor musunuz? Ya da
00:13 ne derler? Akıl jimnastiği. Akıl
00:16 jimnastiği. Maymun ve daktilo. Akıl
00:19 jimnastiği şu şekilde gider arkadaşlar.
00:22 Hatta bunu evrim teorisini ya da işte
00:24 ateistleri çökertmek için bile
00:27 konuşurlar. Derler ki siz ateistler
00:30 diyor ki her şey tesadüfen oldu. Doğru
00:32 değil. Ya da işte siz evrimciler diyor
00:34 ki her şey tesadüfen oldu. Bunu
00:36 kediciler de çok kullanırdı. Bir maymunu
00:39 koysak ve daktilo ile rastgele düğmelere
00:42 bassa. Mesela Shakespeare'in Macbet
00:46 oyununu ya da Romeo ve Juliet ya da
00:48 Macbet. Macbet'ti galiba. Ben Macbet'i
00:50 sormuştum. Macbet oyununu rastgele bir
00:53 şekilde yazabilir mi? Kafa açma sorusu
00:56 bu. Şimdi şöyle söyleyeyim arkadaşlar.
00:59 Sürekli basıyor. Bunu chat GPT'ye şöyle
01:03 hesaplattırdım. Dedim ki, "E, MacBet'in
01:06 kaç tane karakteri var? Onu sordum.
01:09 Yaklaşık 130.000 karakteri var. Macbet
01:12 oyunun 130.000 karakteri var." Dedim ki,
01:15 "Büyük küçük harfi salla." Evet. Büyük
01:17 küçük harfi. Çünkü rastgele basıyor ya.
01:19 Onu boş ver. Kullanacağın harfler de
01:21 İngilizce olduğu için kullanacağın
01:22 harfler de alfabedeki harfler.
01:26 space tuşu, virgül, nokta bunları
01:29 kullanacaksın. 26 + 3 oluyor. Yani 29
01:33 oluyor. 26 tane harf var. Space tuşu
01:36 virgül nokta 29 oluyor. 130.000
01:40 karakter. 130.000 karakteri de makbet
01:43 olacak şekilde
01:46 yazabilmesinin ihtimali 1/29 üssü
01:50 130.000. Peki 1/130 üssü 130.000 1000.
01:55 Nasıl bir sayı? Şöyle bir sayı. 0 nokta
01:59 olasılık bu. Yani 0 diye gidiyor ya
02:02 ihtimal. Şöyle nokta nokta nokta
02:04 diyelim. 0 0. En sona da 54 mü öyle bir
02:08 şeydi. 5 4 9. Şu arada şu sıfırlar var
02:13 ya kaç tane sıfır biliyor musunuz
02:15 arkadaşlar? Yani maymunun rastgele
02:18 düğmelere basarak makbeet yazma
02:21 ihtimali. Şu sıfırlar 190.000 111 tane 0
02:26 190.000 111 190.11 tane 0 olacak burada.
02:31 Anlayabilmeniz için şöyle diyeyim. Şu
02:34 Times New Roman 12 fontla 0.00 yazmaya
02:39 başlarsanız bayağı bir gidiyor ya. Küçük
02:41 çünkü küçük. 190.000 tane sıfır için 95
02:46 sayfa gerekiyor.
02:48 0.00 diye gidiyor ya böyle. 95 tane
02:51 kağıt gerekiyor ve en sonda da 549. Ve
02:55 buna rağmen sonsuz denemede bunun olma
02:59 ihtimali kesindir. Sonsuz tekrardan
03:02 sonsuza kere kadar tamamen random
03:04 basacak. Random bastın hala yani şey
03:06 gibi değil böyle tık tık tık gerçek
03:08 maymun gibi düşünmeyin. Aynı şeylere
03:10 basmıyor. Harbiden random basıyor yani.
03:13 Random basıyor ya. Dediğiniz ki mesela
03:15 bilgisayara bu 29 karakterden random
03:17 karaktere bas. Öyle düşün. Sürekli
03:20 random karaktere bas. Bu da sonsuzdur. R
03:23 full. Abi bu ihtimalle evrenin yaşının
03:26 yetmeyeceği hesaplandı. Evrenin yaşından
03:28 tabii ki fazla. Evrenin yaşından fazla
03:30 olduğunu biliyorum ama evrenin yaşıyla
03:32 ne alakası var ki? Evrenin yaşından
03:34 tabii ki fazla bu sayı. Hem de bayağı
03:36 bir daha fazla. Birkaç katı evrenin
03:39 yaşın. Ama evrenin yaşıyla ne alakası
03:40 var? Evrenin başlangıcından önceki önce
03:43 olan şeyin kaç sene olduğunu bilmiyorsun
03:45 ki. Ben ilk başta demiştim ya bizim bu
03:49 olaylar yani bizim yaratılışımız, bu
03:52 oluşumumuz, evrenin oluşumu bizim
03:55 algılayamayacağımız şeyler olduğu için
03:58 biz
03:59 algılayabileceğimiz basitliğe
04:01 indiriyoruz. Diyoruz ki kayığı adam
04:04 yaptıysa fizik kurallarını da daha büyük
04:07 bir adam yaptı. Bu arada ben mesela onu
04:10 kastetmiyordum aslında. Yani şunu
04:12 kastetmiyorum. Bu bunu size gösterdiğim
04:14 zaman şunu kastetmiyorum işte. Bakın
04:16 kanıtlandı tesadüf olabilir. Hayır öyle
04:19 bir iddiam yok. Hatta onunla ilgili bazı
04:22 şeyler de söyleyeceğim birazdan. İddiam
04:24 o değil benim. Ben daha önce ne olduğumu
04:26 söyledim. Neden ateist olduğumu
04:27 söyledim. İşte bu bazen mesela ne
04:30 bileyim Stephen Hawking diyordu. Stephen
04:31 Hawking diyordu ki random bir şekilde
04:34 olabilir diyordu. Benim öyle bir iddiam
04:36 yok. Ben Stephen Hawking değilim. Harfim
04:38 üst üste iki kere basmasın kuralı da
04:39 ekli. O zaman daha kolay olur ki ben onu
04:43 iddia etmiyorum ama ben şunu iddia
04:44 ediyorum arkadaşlar. Tesadüfen veya
04:46 randomize hiçbir şey olamaz deniyor ya.
04:50 Bu bence güzel bir akıl jimnastiği. Yani
04:52 bu maymun muhabbeti güzel bir akıl
04:54 jimnastiği. Bununla herhangi bir yere
04:56 varmaya çalışmıyorum. Sadece güzel bir
04:58 akıl jimnastiği. Yani biz o kadar
05:00 algılayamıyoruz ki sonsuzun ne olduğunu.
05:03 Sonsuzda özellikle mesela şunu da
05:05 belirtti. Sadece sonsuz denemede, sadece
05:09 Macbet değil, bütün Shakespeare'in
05:12 sonsuz denemede Shakespeare'in bütün
05:14 oyunları, şimdiye kadar yazılmış bütün
05:16 kitaplar, Harry Potter, Harry Potter
05:18 yüzlilerin efendisi hepsi sonsuz
05:20 denemede sonsuzu algılayamıyoruz. Sonsuz
05:23 algılamaya geçtik. 1 milyonu bile
05:25 algılayamıyoruz aslında. Bir gün birisi
05:27 gelip şeyi sormuştu. O zamanlar
05:29 paralarda hep şeydi ya milyon 1 milyon
05:31 işte normal bir paraydı yani şey için
05:34 şimdikinin 100 lirası gibi bir şeydi.
05:36 6-0 atıldı ama enflasyon da vardı çünkü
05:38 biz lisedeydik. Mesela orada bir adam
05:41 gelmişti seminere. Şey demişti size
05:43 desem ki çok büyük para vereceğim. Yani
05:46 ikramiye büyük ikramiye neyse onu
05:48 vereceğim. Ne yapmanız gerek? Şunu
05:50 yapmanız gerek. Hafta sonu cumartesi,
05:53 pazar. Evet. 0dan daha doğrusu 1'den
05:56 başlayarak 1 milyona kadar yazacaksınız
05:58 yazıyla. Kim yapar? Herkes dedi ki
05:60 yaparım yaparım. Yaparım yaparım
06:03 abi. Hafta sonu iki gün. Hadi cuma da
06:06 olsun. Kaç saniye? Siz hatırla. Siz
06:09 biliyorsunuz. 86.400 müydü günlük?
06:11 Günlük 86.400 müydü abi? Öyle bir şeydi
06:14 galiba değil mi? Bir günde saniye
06:16 sayısı. Çarpı hadi cumayı da say. 3
06:20 259.000 00 saniye yazıyla yazacaksın.
06:24 Saniyede
06:27 4 saniyede 4 sayı yazman lazım. Evrenin
06:30 başı kabul ettiğimiz andan itibari her
06:33 minimal değişikliği ihtimal olarak
06:34 sayarsak sonsuz olmaz ve bu
06:36 ihtimallerden büyük sayı var. Evrenin
06:38 başından öncesini ama kabul edeceksin.
06:40 Evrenin şu anki başına itibaren 14
06:42 milyar yıl. Ama ilk evrenin başı, ilk
06:44 oluşma yani o fizik kuralların
06:46 oluşmasından bahsediyorum ben. Şu anki
06:49 ortamı yaratacak. Siz he siz o yüzden
06:51 ters anladınız olayı. O yüzden mi
06:53 diyordunuz siz evrenin yaşından daha
06:54 büyük diye. Tabii ki daha büyük. Hem de
06:56 bayağı bir katı daha büyük. Evrenin yaşı
06:58 değil. Evreni oluşturacak fizik
06:60 kuralları. Evreni oluşturacak fizik
07:02 kurallarının oluşması için kaç yıl
07:05 geçmesinin herhangi bir şeyi yok. Çünkü
07:07 eee ondan önce kaç sene olduğu belli
07:08 değil. Ama dediğim gibi ben oraya
07:10 varmaya çalışmıyorum. Ben Stephen
07:11 Hawking gibi işte görüyorsunuz her şey
07:13 tesadüfen olabilmiştir muhabbetini
07:15 söylemedim. Sadece sonsuzun ne kadar
07:18 değişik bir şey olduğunu anlatmak için,
07:21 sonsuz kavramının ne kadar değişik bir
07:22 şey olduğunu anlatmak için bunu
07:24 söyledim. Güzel bir akıl şeyi beyin
07:26 jimnastiği yani. Bu bir. İkincisi de şu
07:30 çok fazla kullanılan, ateistler
07:33 tarafından çok fazla kullanılan bir
07:35 argüman var abi. O da tanrı kendi
07:38 kaldıramayacağı taşı yaratabilir mi? Ben
07:40 bunu ta liseden beri duyuyorum abi.
07:43 Biliyorsunuz değil mi? Kendi
07:44 kaldıramayacağı bir taşı yaratabil mi?
07:46 Bu argüman hakkında ne düşünüyorsunuz?
07:48 Ben mi anlamıyorum bunu? Bazı noktalarda
07:51 ben anlamıyor olabilirim felsefi bazı
07:53 argümanlar. Çünkü mesela eskiden şey de
07:56 bana garip geliyordu. Tanrı varsa, Allah
07:58 varsa, çocuklar neden ölüyor? O zamanlar
08:00 bana çok garip geliyordu. Ama şu anda
08:03 mesela anladım. Harbiden de şu anda biz
08:05 imtihandaysak çocuklar öldüğü zaman
08:08 direkt cennete gidiyorsa o zaman
08:09 çocukların
08:14 ölmesi. Evet. Bunlar kafa karıştırıcık,
08:17 kafa kaşıyıcı sorular. Ama tabii ki az
08:21 önce sorduğumuz soru yani Tanrı
08:23 kaldıramayacağı taşı yaratabilir mi? Ben
08:26 hala daha ateistlerin bu argümanını pek
08:27 anlayamadım. Çünkü yani Tanrı her taşı
08:31 kaldırabilir. Evet. O zaman güçsüz.
08:34 Sonsuz güçlü değil. Bir de şey var
08:36 mesela bunun başka varyasyonları var.
08:39 Şey diyorlar mesela tanrı sonsuz güçlü
08:42 olamamayı seçebilir mi falan. Tanrı bu
08:45 şu da var. Tanrı ölümsüz mü? Tanrı kendi
08:47 kendini öldürebilir mi? Çünkü her
08:49 birinde mesela Tanrı her taşı kaldırır.
08:52 Evet. Kaldıramayacağı bir taşı
08:54 yaratabilir. Dolayısıyla evet dolaylı
08:55 olarak yaratamıyor oluyor. İşte bu da
08:57 onun acizı oldu. Ben mesela istesem de
09:01 seksi olmayan birisi olamıyorum mesela.
09:04 İstesem de seksi olmayan birisi
09:05 olamıyorum. Bu da benim zayıflığım. Şey
09:08 var ya arkadaşlar kendinizle ilgili kötü
09:12 bir özelliğinizi söyleyin. Kendinizle
09:14 ilgili kötü bir özelliğinizi söyleyin.
09:16 Ya fazla mükemmelim.
09:19 Fazla mükemmelim ya. Ama olsun. Fazla
09:22 alçak gönüllüyüm. İkisi birbirini
09:23 götürüyor. Ya da işte Tanrı kendisini
09:26 öldürebilir mi? Tanrı ölümsüz mü?
09:28 Kendisini öldürebilir mi? Öldürebilir
09:29 belki. İntihar etmeyi çok seviyorsa
09:31 öldürebilir. A o zaman ölümsüz
09:34 değil. Peki yani tanrı konseptine ya da
09:38 işte sonsuz güçlü bir varlık konseptine
09:40 inanıyorsan bu tür felsefi sorular
09:43 insanın pek umrunda olmuyor. Tanrı
09:45 kendini öldürebilir mi? Evet
09:46 öldürebilir. A o zaman ölümsüz değil.
09:47 Peki Tanrı her taşı kaldırabilir mi?
09:50 Evet. Kaldıramayacağı taşı yaratamıyor o
09:52 zaman. O zaman sonsuz güçlü değil.
09:55 Peki yani bu tür şeyler insanın ne
09:58 derler? Aklında böyle bir soru işareti
10:01 ya da inanan insanın inanan insanın
10:03 aklında pek soru işareti yaratan şeyler
10:05 değil. Bilmiyorum. İşte şeyde diyor ya
10:08 mesela tanrı sonsuz güçlü olmamayı
10:10 seçebilir mi? Seçebilir.
10:13 Yani inanan insana sormamak lazım ama
10:16 bunları ya. Bunlar işte bence hani bu
10:19 konsepte inanan birisinin kafasını
10:22 karıştır. Ben mesela hayatımda hiç
10:24 görmedim. Ben dinden çıkan çok insan
10:26 gördüm. Dinden çıkan çok insan gördüm.
10:28 Artı ateist olan da çok insan gördüm.
10:30 Sadece dinden çıkmakla kalmayıp ama bir
10:32 tanesi bile bana gelip de şey demedi.
10:34 Ulan biri çıktı dedi ki Tanrı
10:36 kaldıramayacağı taşı yaratabilir mi?